Ghé thăm Đền Hùng Vương: Nơi gắn liền với hồn thiêng dân tộc Việt

Đền Hùng Vương không chỉ là biểu tượng văn hóa – lịch sử mà còn là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam. Với kiến trúc cổ kính, không gian linh thiêng và các lễ hội văn hóa độc đáo, Đền Hùng là điểm đến mà bất kỳ người Việt Nam nào cũng mong một lần được ghé thăm. 

Đền Hùng Vương ở đâu?

Vị trí của đền Hùng trên bản đồ
Vị trí của đền Hùng trên bản đồ (Ảnh: Google Maps)

Đây là một quần thể di tích nằm trên núi Nghĩa Lĩnh, khu di tích Đền Hùng có tổng diện tích 845 ha bao gồm: đền Thượng, đền Trung, đền Hạ và đền Giếng cùng nhiều công trình phụ trợ. 

Đền Hùng Vương nằm trên đỉnh núi với địa thế hùng vĩ và không gian thoáng đãng. Từ đây, bạn có thể chiêm ngưỡng khung cảnh thiên nhiên bao la, rộng lớn cùng vẻ đẹp của thành phố Phú Thọ trải dài dưới chân núi.

Toàn cảnh đền Hùng Vương từ trên cao
Toàn cảnh đền Hùng Vương từ trên cao (Ảnh: Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ)

Lịch sử và ý nghĩa văn hoá của Đền Hùng Vương

Với bề dày lịch sử ngàn năm, Đền Hùng Vương là nơi lưu giữ truyền thuyết về các vua Hùng – những người đã đặt nền móng đầu tiên cho Nhà nước Văn Lang, mở ra trang sử đầu tiên của dân tộc Việt Nam.

Nguồn gốc và lịch sử xây dựng Đền Hùng Vương 

Đền Hùng Vương được xây dựng trên núi Hùng, thuộc đất Phong Châu. Ngày xưa, vùng đất này từng là trung tâm của nước Văn Lang, được bao bọc bởi hai dòng sông lớn và những dãy núi non trùng điệp bao bọc bảo vệ cố đô xưa của các vua Hùng.

Khuôn viên của đền Hùng
Khuôn viên của đền Hùng (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Thời đại Hùng Vương đánh dấu bước mở đầu trong công cuộc xây dựng lên nước Việt Nam ngày nay. Trong truyền thuyết, các câu chuyện sống động vẫn được lưu truyền về Vua Hùng như: dạy dân cày ruộng, trồng lúa nước, hay vua tôi cùng săn bắt, chia sẻ thịt thú rừng và quây quần ăn uống, không phân biệt sang hèn. 

Bên cạnh đó là những sự tích nổi bật như: Vua Hùng thứ 6 cầu người tài giúp nước-  kể về sự xuất hiện của Thánh Gióng đánh giặc Ân, Lang Liêu dâng bánh chưng bánh dày. Tất cả đều phản ánh một thời kỳ văn minh đầy ấn tượng từ những buổi đầu dựng nước của dân tộc.

Quang cảnh phía trước đền
Quang cảnh phía trước đền (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Cho đến nay, thời gian tồn tại chính xác của thời đại Hùng Vương vẫn chưa được xác định rõ. Theo Ngọc phả Hùng Vương lưu truyền, 18 đời Hùng Vương kéo dài hơn 2.000 năm. Tuy nhiên, một số nhà sử học ước tính rằng thời đại Hùng Vương bắt đầu từ thế kỷ thứ 7 trước Công nguyên và kết thúc vào năm 258 trước Công nguyên.

Theo các tài liệu khoa học, quần thể đền Hùng được xây dựng từ thời vua Đinh Tiên Hoàng (968-979). Đến thế kỷ XV, dưới triều đại Hậu Lê, khu di tích đã được hoàn thiện theo quy mô như hiện nay.

Cổng vào đền Hùng
Cổng vào đền Hùng (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Ý nghĩa tôn vinh tổ tiên và những vị vua khai quốc

Đền Hùng là nơi người dân Việt Nam tìm về cội nguồn dân tộc và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các vua Hùng – những vị vua đầu tiên đã đặt nền móng dựng nước cho dân tộc Việt Nam.

Nghi lễ thờ cúng các vị Vua Hùng
Nghi lễ thờ cúng các vị Vua Hùng (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Tín ngưỡng thờ cúng các vị Vua Hùng từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Việt. Những di tích và địa điểm thờ tự Vua Hùng trên cả nước luôn được gìn giữ, bảo tồn và tôn tạo cẩn thận. 

Kiến trúc của Đền Hùng

Đền Hùng Vương bao gồm 4 đền, 1 chùa và 1 lăng. Với địa thế cao, hùng vĩ, nơi đây mang đậm khí thiêng, là sự giao hòa hoàn hảo giữa núi non và sông nước.

Đền Hạ

Đền Hạ là điểm dừng chân đầu tiên của du khách khi đến với Khu di tích Đền Hùng. Đây là nơi thờ 18 vị vua Hùng, trong hậu cung đền có 3 long ngai bài vị. Đền gắn liền với truyền thuyết về nguồn gốc dân tộc Việt Nam: mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng – nguồn gốc của hai tiếng “đồng bào” thiêng liêng (đồng là cùng, bào là bọc).

Sân bên ngoài của Đền Hạ
Sân bên ngoài của Đền Hạ (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Đền Hạ được xây dựng lại trên nền đất cũ vào thế kỷ XVII – XVIII với kiến trúc chữ “nhị” độc đáo, gồm hai tòa: tiền bái và hậu cung. Mỗi tòa có ba gian, cách nhau 1,5m, kết cấu đơn sơ với kèo cầu suốt, bẩy tựa đầu kèo tạo nên mái sau dài hơn mái trước. Phần bờ nóc phẳng, không có hoa văn trang trí, mái lợp bằng loại ngói mũi, dân gian gọi là ngói mũi lợn.

Nhà bia trong khuôn viên Đền Hạ
Nhà bia trong khuôn viên Đền Hạ (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Ngay dưới chân Đền Hạ là Nhà bia, mang kiến trúc hình lục giác với 6 mái. Trên đỉnh có hình nậm rượu đắp nổi, mái được lợp bằng gạch bìa bên trong, láng xi măng bên ngoài. Nhà bia có 6 cột tròn xây bằng gạch tròn, chân cột được bao quanh bởi lan can tạo sự vững chãi và trang nghiêm.

Đền Trung

Từ đền Hạ leo thêm 168 bậc nữa là tới đền Trung (Hùng Vương Tổ miếu), nơi gắn liền với truyền thuyết về sự tích bánh chưng, bánh dày thời Hùng Vương thứ 6. Khác với các đời vua trước, Hùng Vương thứ 6 không truyền ngôi cho con trưởng mà tổ chức cuộc thi tài để chọn người kế vị. Ông đã truyền ngôi cho Lang Liêu – người con hiếu thảo làm ra bánh chưng, bánh dày.

Toàn cảnh ngôi Đền Trung
Toàn cảnh ngôi Đền Trung (Ảnh: MIA.vn)

Đền Trung được xây dựng theo kiến trúc hình chữ “Nhất”, gồm 3 gian quay mặt về hướng Nam. Đền có chiều dài 7,2m và rộng 3,7m, mái hiên cao 1,8m. Công trình không sử dụng cột kèo, thay vào đó các cầu quá giang được gối vào tường, tạo nên vẻ đơn giản và trang nghiêm.

Đền Thượng

Đền Thượng, hay còn gọi là “Kính Thiên Lĩnh Điện” (Điện cầu trời) hoặc “Cửu Trùng Tiên Điện” (Điện giữa chín tầng mây), nằm trên đỉnh núi Hùng. Tương truyền, vào thời Hùng Vương, nơi đây được các vua Hùng tổ chức lễ tế Trời đất, thần Núi và thần Lúa, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân khang vật thịnh.

Cổng vào Đền Thượng
Cổng vào Đền Thượng (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Ngoài cổng đền, có dòng chữ “Nam Việt triệu tổ” (Tổ tiên của người Việt phương Nam), nhắc nhở về nguồn cội của dân tộc. Bia Hùng Vương được tạc bằng đá xanh và gắn trên tường quan cư bên trái đền Thượng. Tuy nhiên, bia đã bị đánh cắp vào khoảng 10 năm sau khi xuất hiện và đến năm 2010 đã được khôi phục lại.

Đền Thượng là nơi diễn ra các nghi lễ quan trọng nhất trong ngày Giỗ Tổ, thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối với cội nguồn.

Phía bên trong của Đền Thượng
Phía bên trong của Đền Thượng (Ảnh: Sưu tầm Internet)

Đền Giếng

Là đền thứ 4 trong quần thể di tích Đền Hùng, Đền Giếng thờ hai bà công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa – con gái của vua Hùng thứ 18. Tương truyền rằng, đây là nơi hai công chua soi gương, vấn tóc khi đi theo cha đi kinh lý qua vùng này. Hai bà có công dạy dân trồng lúa nước và trị thủy nên được nhân dân lập đền thờ phụng.

Khi đến thăm đền Giếng, bạn sẽ bắt gặp cổng đền có kiểu dáng tương tự như cổng chính. Cổng được xây dựng theo kiểu kiến trúc 2 tầng tám mái. Ở tầng trên, giữa cổng có bức đại tự đề: “Trung sơn tiểu thất” (ngôi miếu nhỏ trong núi). Tầng dưới có một cửa vòm lớn ở giữa, hai bên là câu đối và tượng hai võ sĩ.

Đền Giếng - nơi thờ hai công chua Tiên Dung - Ngọc Hoa